Wilhelmus Hubertus Clermonts

01 oktober 1848 - 24 januari 1849

Reis naar de Oost

Zijn toekomst leek onzeker. Maar in oktober 1846 bood zich een nieuwe kans aan — al was het er een met een harde prijs.

Wilhelmus Hubertus kreeg de mogelijkheid om te dienen bij het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL). In 1849 stond een derde strafexpeditie naar het vorstendom op het eiland Bali gepland, nadat eerdere militaire acties mislukt waren. Waar beroepsmilitairen zich in eerste instantie nog vrijwillig meldden, droogde de animo inmiddels op. De verhalen over de ondraaglijke hitte, ziekten, culturele verschillen en dodelijke gevechten met onbekende tactieken hadden hun werk gedaan.

Om het gezichtsverlies van het KNIL en de koloniale overheid recht te zetten, moesten er mankrachten komen — tegen elke prijs. Veroordeelde militairen zoals Wilhelmus hadden weinig keuze. Hij kreeg een handgeld van fl. 10,- en werd op 6 oktober 1848 ingescheept naar het Nieuwe Diep in Den Helder. Op 8 oktober ging hij aan boord van het rijks-oorlogsschip Prins van Oranje, met bestemming Oost-Indië. 

De opvarenden vormden een gemêleerd gezelschap. Zeelieden en militairen. Voor de lagere rangen waren de leefomstandigheden op zee bijzonder zwaar. Terwijl officieren de beschikking hadden over aparte hutten, moest de bemanning plaats zien te vinden voor de grote mast, in het ruim van het schip. In deze krappe, donkere en slecht geventileerde ruimte hingen de hangmatten van zeildoek, met daarin een matras, een hoofdkussen en een deken, dicht naast elkaar. Frisse lucht kwam binnen door de geschutspoorten en luiken, maar met slecht weer werden deze gesloten. Dergelijke omstandigheden waren een ideale bron voor het ontstaan van allerlei ziekten. Daarnaast heersten aan boord toch al vaak ziektes als malaria, beriberi, verkoudheid, longontsteking en scheurbuik.

24 januari 1849 meerde het schip aan op Batavia (tegenwoordig Jakarta).

24 januari 1849 - 12 mei 1849

Veldtocht op Bali

Op 24 januari 1849, kort na aankomst in Batavia, werd Wilhelmus Hubertus Clermonts ingedeeld bij het korps Sappeurs, als sappeur eerste klasse.

Een opmerkelijke overstap, maar niet ondenkbaar. Sappeurs stonden bekend

als technische soldaten — grondwerkers, bijlemannen, pioniers —

die bruggen aanlegden, obstakels opruimden en doorgangen forceerden.

Met zijn afkomst uit het Limburgse land, waar de mijnbouw

nooit ver weg was, lag deze taak mogelijk binnen zijn bereik en ervaring.

De rust in Batavia duurde echter niet lang.

Op 16 februari werd hij overgeplaatst naar het 13e Bataljon Infanterie,

waarschijnlijk vanwege zijn bewezen schietvaardigheid.

​

Dit bataljon stond op het punt ingezet te worden in een nieuwe, grootschalige

expeditie naar Bali — de Derde Expeditie, bedoeld om het verzet van de Balinese vorsten definitief te breken.

Begin april 1849 voer het 13e Bataljon vanuit Batavia naar het noordelijke Bleling op Bali. Van daaruit marcheerden ze zuidwaarts naar Djaga Raga, een goed verdedigde stelling in het Balinese binnenland. Wilhelmus en zijn medesoldaten stonden in de voorste linies. De sappeurs zorgden voor het verwijderen van versperringen, de infanterie voor de frontale aanvallen.

​

De veldtocht was zwaar en bloedig. Bij Djaga Raga liepen de Nederlandse troepen in een hinderlaag. Het 13e Bataljon leed zware verliezen. Toch hield het stand. Door gezamenlijke aanvallen en met bewonderenswaardige discipline wisten ze de stelling alsnog in te nemen. De overwinning werd behaald tegen een hoge prijs.

Na Djaga Raga volgde een terugtocht naar Bleling, om daar op adem te komen en zich voor te bereiden op een nieuwe aanval, deze keer op het zuidelijke Klongkong. De omstandigheden verergerden met de dag: tropenziekten, uitputting, en het gevecht tegen zowel de vijand als de elementen eisten hun tol.

​

Op 12 mei 1849 landden de troepen bij Padang Cove (Padangbai), waarna op 24 mei de opmars naar Klongkong begon. Het was een tocht vol tegenstand, door onbegaanbaar terrein en tegen een fel verzet van de Balinese strijdkrachten. In Kusamba werden hevige gevechten geleverd, waarna de uitgeputte troepen zich uiteindelijk moesten terugtrekken. In die nacht verloor het leger een geliefd generaal, wat het moreel verder deed kelderen.

Maar de strijd was nog niet gestreden.

12 mei 1849 -10 augustus 1851

De weg naar heldendom

Na korte tijd van herstel begon het leger op 9 juni 1849 aan een tweede poging om Klongkong te bereiken. Wilhelmus, met het 13e Bataljon, marcheerde opnieuw via Kusamba, dit keer in een grootschaliger opstelling, ondersteund door schepen voor kustbombardementen. Deze keer verliep de tocht zonder tegenstand. De vijand had zich teruggetrokken.

​

In Klongkong werd duidelijk dat het Balinese verzet gebroken was. Volgens berichten stonden er maar liefst 33.000 bewapende mannen paraat, maar zij verklaarden zich bereid tot vrede. Het Nederlands gezag werd erkend, het eiland Bali officieel toegevoegd aan Nederlands-Indië.

​

Op 25 juni keerde Wilhelmus terug in Batavia. Zijn eenheid werd met trots ontvangen. Een saluut van 21 kanonschoten begeleidde hun aankomst en op het Waterloo-plein werd een groot feest georganiseerd door de burgerij van Batavia. De troepen werden als helden onthaald — hun zware strijd, hun discipline en hun opoffering hadden de eer van de Nederlandse vlag in de Oost gered.

​

Voor Wilhelmus brak een nieuwe fase aan. De grote veldtocht was achter de rug. Tussen juli 1849 en augustus 1851 lijkt zijn leven in rustiger vaarwater te zijn gekomen. Er zijn geen aanwijzingen voor verdere veldtochten in deze periode. Mogelijk vond hij enige regelmaat in garnizoensdiensten in of rond Batavia — een wereld van verschil met de verschrikkingen van de Balinese oorlog.

Of hij deze periode ervoer als rust, als herstel of als stilte na de storm, is niet bekend.